Dit heb je altijd al willen weten over het dragen van maskers

Een eeuwenoude traditie; van oorsprong een Katholiek feest. Waarschijnlijk heeft het zijn begin in het middeleeuwse Italië waar een gemaskerd bal ontelbaar veel toeschouwers trok. Het waaide over naar andere delen van Europa en zo vieren veel mensen jaarlijks Carnaval! Algemeen geaccepteerd is dat mensen zich tijdens dit feest verkleden en zich met een masker als een ander (denkbeeldig) figuur voordoen. Waarom doen ze dat eigenlijk en waar komt die gewoonte vandaan?

 

Metafoor voor een schaduwzijde

Binnen de psychologie is de metafoor voor het dragen van een masker geïntroduceerd door Carl Jung. Hij redeneerde dat het dragen van een denkbeeldig masker nodig was om de ‘schaduwzijden’ van het leven te maskeren en negatief geladen psychische inhouden (herinneringen, ervaringen, gedachten, emoties enz.) kwijt te raken of te negeren. Het masker functioneerde als het ware als een soort prullenmand van de hersenen, waarin negatieve associaties en belevingen werden weggestopt. Jung merkte op dat er zo nu en dan wat uit die prullenmand viel en dat de negatieve herinnering opnieuw werd opgeroepen en ook als dusdanig door die persoon werd ervaren en gewaardeerd.

Herinneringen of ervaringen kunnen niet een plek worden gegeven, je moet ermee leren omgaan

Wellicht is het herkenbaar: je hebt een domme fout gemaakt, een confrontatie gehad of je hebt veel verdriet om iemand die je hebt verloren. Je maakt iets mee in je leven dat je met die ervaring associeert en opeens wordt het gevoel dat je bij die eerdere ervaring had opgeroepen. Veel mensen gaan die confrontatie uit de weg. Het heeft een schaduwzijde en het kost vaak energie om die schaduwzijde in de ogen te kijken, laat staan dat mensen het aan durven om erover te praten en het te delen met anderen. De confrontatie met de schaduwinhoud is heftig en onze hersenen zijn er dusdanig op gericht om deze weer zo snel mogelijk op te bergen in de innerlijke prullenbak.

 

Een masker om emoties te maskeren

Om de emoties niet te hoeven tonen bedacht Carl Jung dat het dragen van een masker een oplossing was. Hij liet zich inspireren door Griekse auteurs die strakke uitdrukkingsloze maskers droegen om emoties te onderdrukken. Feiten waren belangrijk en de waarde van een tragedie in een (toneel)stuk ging volgens de Grieken enkel schuil in de gebeurtenis en niet in de ervaren beleving van de personages. Er werd dus geleefd in en op ratio en met het dragen van een masker was er geen ruimte voor gevoel. Een persoonlijke tragedie kon onpersoonlijk worden gebracht alsof het de persoon in kwestie niet trof. Het masker had een functie: het maakte opzettelijk onduidelijk wat er precies speelde bij een persoon.

Deze ‘trend’ heeft zich doorgezet en heden ten dagen is het omgaan met gevoel niet een kwaliteit die de doorsnee mens bezit. Het omgaan met heftige emoties is voor veel mensen een uitdaging en de evolutie speelt hierin een grote rol. In ons dagelijks leven heeft een gezichtsmasker voor ons mensen meerdere functies. Het zorgt er vaak voor dat andere mensen ons gezicht niet kunnen lezen en daardoor niet weten wat iemand daadwerkelijk denkt voelt en beleefd. Wanneer iemand de ware persoon achter het masker durft te laten zien en de schaduwinhoud toont is de persoon kwetsbaar en liggen gevoelens opeens open en bloot. En veel mensen ervaren dit liever niet omdat ze niet weten hoe ze daarmee moeten omgaan (en mensen in hun nabije omgeving ook niet).

 

De betekenis van een masker

Het dragen van een masker zorgt ervoor dat mensen niet volledig openstaan voor persoonlijke gevoelens, belevingen, kennis en ervaringen. In feite maskeert iemand daarmee (letterlijk) een deel van zijn of haar persoonlijkheid. Het risico hierbij is dat de persoon een stukje (diepgang) in het leven mist en dat er een stukje uniciteit afsterft.

Gek genoeg weerhoudt dit mensen er niet van om een masker te blijven dragen. De associatie met ‘slagen in het leven’ en ‘succes boeken’ is o.a. door de heldhaftige stripfiguren die maskers dragen snel gelegd. Van hieruit wordt door mensen vaak gedacht dat maskers nodig zijn om zichzelf staande te houden en dat door afstand van emotie te doen succes kan worden geboekt.

Mensen vertrouwen een masker vaak meer dan zichzelf

Met een masker kunnen mensen letterlijk afstand doen. Van gevoelens en emoties, maar ook van zichzelf en anderen. Waar van oudsher werd gedacht dat het masker het individualisatieproces van een persoon zou versterken lijkt het precies het tegenovergestelde te doen. Verhoudingen groeien scheef. ‘De Held’ is altijd nog meer geaccepteerd dan ‘de lafaard’ en daarmee is het logisch dat mensen graag maskers dragen. Het is namelijk functioneel en zorgelijk genoeg maatschappelijk geaccepteerd.

Valt de functie van een masker weg of blijkt een masker niet succesvol, dan is een persoon geneigd er afstand van te doen. “De meeste mensen besteden meer tijd en energie aan het omzeilen van problemen dan aan een ernstige poging om ze op te lossen.”, aldus Henry Ford. Voor velen is het nog steeds een uitdaging om de realiteit onder ogen te zien en met gezond verstand over een oplossing na te denken. Je kwetsbaarheid tonen kan echter enorm opluchten, hiermee leg je namelijk (opnieuw) een stuk van je eigen identiteit bloot en daarmee kun je een leven zonder masker leiden.

 

Het breken met een masker is een leerproces

Zoals een held vecht tegen zijn onfortuinlijke einde, is een kwetsbaar persoon doorgaans een goede spiegel. De held weet zijn gevoelens in bedwang te houden en wordt vaak als voorbeeld gezien, maar in pure mensen die open en eerlijk durven te zijn naar henzelf en anderen vinden we vaak (h)erkenning. Hoewel het confronterend kan zijn, kost dit doorgaans onder de streep minder energie.

Wil je je leven meer kleur geven? Ontdoe je dan van de negatieve lading van de schaduwinhoud waarvoor het masker dient. Dit is persoonsafhankelijk, vindt de oorsprong in allerlei invloeden die je je eigen hebt gemaakt en grotendeels afhankelijk van je opvoeding en (culturele) achtergrond. Ontlaad en ontdoe je van de emoties. Ontloop het niet, maar ga het aan. Je kunt dat! Een mens kan namelijk alles aan. Vertel dat jezelf in plaat de dingen die je met je masker hebt bedacht. Het zal behoorlijk opluchten.

 

Stappenplan voor het breken met een masker

  1. Accepteer jezelf zoals je nu bent. Weet dat alles wat je hebt meegemaakt je hebben gevormd tot wie je nu bent, en streef er naar om te worden wie je zijn wilt. Geniet van een leven lang ontwikkelingsproces.
  2. Vertrouw in jezelf! Iedereen is geboren met een gezonde dosis zelfvertrouwen. Ook jij. Herstel dat vertrouwen in jezelf. Herstel ook het vertrouwen in anderen en leef je leven op basis van vertrouwen.  
  3. Ga emoties aan, ze zijn allemaal onderdeel van je leven. Sta open voor je gedachten en je gevoel en ga er op een positieve en constructieve manier mee om. Praat met jezelf.
  4. Wees eerlijk naar jezelf. Bekijk de situatie in het hier en nu en ga na wat jij nu nodig hebt om je goed te voelen. Communiceer dit naar anderen, vraag hulp van iemand als de dat nodig hebt en handel oplossingsgericht.
  5. Gun het jezelf om nieuwe dingen te leren en wees nieuwsgierig naar nieuwe ervaringen. Maak kennis en ervaring vrij van (eerdere) belevenissen; accepteer negatieve gedachten en emoties die gebaseerd zijn op het verleden niet. Laat nieuwsgierigheid plaats maken voor angst. Integreer nieuwe kennis en ervaringen met de kennis en ervaring die je al in je hebt. Leg zelf nieuwe verbindingen die kunnen leiden tot nieuw gedrag.
  6. Breng je nieuwe kennis en ervaring tot uitdrukking door gebruik te maken van je lichaam en lichaamsexpressie (denk aan tekenen, fotograferen, schrijven of kleuren).
  7. Schat de expressies op waarde. Wanneer je je eigen expressie waardeert is de kans groter dat het veranderende of nieuwe gedrag zich voortzet. Geef jezelf dus een compliment of hang de foto’s die je hebt gemaakt op. Dit zorgt gelijk voor een reminder.
  8. Ontspan, train jezelf met positieve self-talk, relativeer en geef jezelf de tijd om te veranderen. “Een hardloper rent de marathon ook niet in één keer”.
  9. Wees trots op het punt waar je nu bent, kijk niet terug en focus op de toekomst. Het kan alleen maar mooier worden. Motiveer jezelf om door te gaan. Net als een rivier wordt de bedding gemaakt door het stromen. Het hoeft geen kanaal te zijn, en er hoeft ook geen dam te worden geplaatst!

 

Waar het masker van oorsprong diende als bescherming of verdediging van de innerlijke beleving, persoon, is het op dit moment een barrière in de verbinding met je eigen IK (innerlijke kracht). Waar het masker functioneel was om geen intense gevoelens te hoeven ervaren wordt iemand met een masker eigenlijk een ander persoon. Dit zou kunnen verklaren waarom mensen met carnaval zich vaak anders voordoen dan dat ze werkelijk zijn. Maar in mijn beleving is het tijd om dit niet altijd te accepteren.

Ik daag je uit om jezelf te zijn en jezelf te laten zien. Het is niet nodig om je te verstoppen. Beperk je niet. Laat het masker niet hinderlijk worden, durf de confrontatie aan te gaan met de (psychische) inhoud ervan, ervaar de werkelijkheid en je unieke zelf en geef er uitdrukking aan. Ik heb het gedaan en ben er open over. Wil je hierover meer weten? Ik sta open voor contact.
 

Voor het schrijven van dit blog heb ik de volgende bron geraadpleegd: http://www.boekenhoek.info/apartbekijken/inzichten/23.html

 

 

Limke Schopman

Mental Coaching Pro



Deel deze pagina:


PROMEG  |  Piet Heinweg 15  |  7441 GZ Nijverdal  |  T: 06 53 799 219  |  KvK: 53078233  |  BTW: 820706541

Algemene Voorwaarden | Ethische Gedragscode